Rekenkamer waarschuwt: EU-migratiepact dreigt asielwachtlijst verder vast te laten lopen

In dit artikel:

De Algemene Rekenkamer waarschuwt dat het nieuwe Europese migratiepact in Nederland onbedoeld kan leiden tot langere wachttijden in de asielprocedure. Pieter Duisenberg, president van de Rekenkamer, zegt dat minister en IND hebben gekozen om capaciteit vrij te maken voor aanvragen die straks volgens het EU-pact behandeld moeten worden. Daardoor lopen de tienduizenden dossiers die al wachten verder achterop; sommige aanvragers zouden daardoor jaren extra op een besluit kunnen moeten wachten, mogelijk vijf tot tien jaar.

De achtergrond: het EU-migratiepact, dat op 12 juni 2026 ingaat, beoogt snellere screening, kortere procedures en vlottere terugkeer van mensen zonder recht op bescherming. In de praktijk betekent dat de IND prioriteit moet geven aan nieuwe aanvragen die onder die Europese regels vallen. Volgens de Rekenkamer is die capaciteit niet los te trekken van de afhandeling van bestaande zaken, waardoor die oudere dossiers automatisc h naar achteren schuiven.

De IND kampt al met grote achterstanden: meer dan 50.000 asielzoekers wachten momenteel op een uitspraak. Voor asielzoekers die niet uit een veilig land komen en niet eerder in een ander EU-land asiel vroegen, is de gemiddelde wachttijd nu 67 weken, terwijl de wet meestal zes maanden voorschrijft. De Rekenkamer stelt dat de asielketen al vóór inwerkingtreding van het pact overbelast was.

De keuze om nieuwe EU-aanvragen voorrang te geven heeft brede gevolgen: opvanglocaties (azc’s) blijven langer vol, gemeenten ondervinden aanhoudende druk om extra locaties te openen en de maatschappelijke spanning rond opvang kan toenemen. De Rekenkamer kritiseert bovendien de minister van Asiel en Migratie voor gebrekkige informatieverstrekking aan de Tweede Kamer; de politieke en bestuurlijke aard van deze prioritering had duidelijker moeten worden toegelicht.

Tijdens Verantwoordingsdag — de jaarlijkse beoordeling van ministeriële prestaties — kreeg het ministerie scherpe kritiek. De Rekenkamer benadrukt dat het probleem niet alleen groeiende wachttijden zijn, maar ook dat Kamerleden nu moeilijk kunnen controleren welke keuzes het kabinet maakt en welke consequenties die hebben voor de asielketen.

Het COA zet vertrouwen in de spreidingswet om de druk over gemeenten te verdelen, maar Duisenberg noemt dat te beperkt: spreiding regelt opvanglocaties, niet de doorlooptijden bij de IND. Zolang de achterstanden in de procedure blijven bestaan, verplaatst de overheid volgens de Rekenkamer vooral het probleem over het land in plaats van de oorzaak weg te nemen.