Opluchting én bezorgdheid in Amsterdam na verwerping asielwetten: 'Onrust is nog niet weg'
In dit artikel:
In Amsterdam is opluchting voelbaar bij hulporganisaties nu de Eerste Kamer dinsdag het wetsvoorstel strafbaarstelling van illegaal verblijf heeft verworpen. Vrijwel alle welzijns- en solidariteitsgroepen noemen het een belangrijke overwinning omdat de maatregel mensen zonder papieren nog verder zou marginaliseren en zou leiden tot angst om hulp en basisvoorzieningen te zoeken. Hulpverleners zoals Savannah Koolen (Here to Support) en vrijwilligers die ongedocumenteerden bijstaan spreken over jaren van stress en bezorgdheid die dit voorstel heeft veroorzaakt.
Politiek viel de stemming uiteen doordat de PVV plotseling terugtrok uit een eerdere versoepeling die hulp aan illegalen zou toestaan; door die terugtrekking verdwenen de voorwaarden waarop CDA en SGP hun steun hadden toegezegd, waardoor het strafbaarstellingsvoorstel geen meerderheid meer kreeg. Tegelijkertijd ging een ander onderdeel van de beleidsagenda wel door: de wet die een tweestatusstelsel invoert voor asielzoekers is aangenomen. Dat stelsel verdeelt asielzoekers naar aanleiding van de reden van hun vlucht — bijvoorbeeld oorlog versus vervolging vanwege etniciteit, geaardheid of geloof — en heeft volgens critici verstrekkende gevolgen voor rechten en toekomstperspectieven van veel vluchtelingen en ongedocumenteerden.
Amsterdamse organisaties als de Regenboog Groep, het Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen en lokale initiatieven voor Filipinose en andere gemeenschappen reageren gemengd: tevreden dat strafbaarstelling van illegaal verblijf van tafel is, maar bezorgd over de gevolgen van het tweestatusstelsel en over de naderende invoering van het EU-migratiepact. Het migratiepact en vooral de uitvoeringswet die de Eerste Kamer over enkele weken behandelt, bevatten grotendeels vergelijkbare maatregelen als die nu zijn weggestemd en lijken op steun van een meerderheid te kunnen rekenen — ook D66 staat er positief tegenover. Daardoor vrezen hulpverleners dat de praktische gevolgen voor ongedocumenteerden en hun kinderen alsnog zwaar zullen zijn.
Psychiater Imma van Galen wijst op de mentale tol: de recente politieke onrust vergroot psychische klachten bij ongedocumenteerden en hun toegang tot zorg blijft onzeker. Ook lokaal bestuurders, zoals wethouder Zita Pels, geven aan opgelucht te zijn; Amsterdam had samen met andere gemeenten op een nee aangedrongen omdat strafbaarstelling hulpverlening zou ondermijnen.
Tot slot waarschuwen betrokkenen dat de voorgestelde wetten de structurele oorzaken van migratie niet aanpakken. Zolang geopolitieke conflicten en wapeninmenging voortduren, zullen mensen blijven vluchten, luidt de inhoudelijke kritiek van organisaties die dagelijks met de gevolgen te maken hebben.