Inspectie slaat alarm: verwarde asielzoekers raken uit beeld en vormen veiligheidsrisico
In dit artikel:
De Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd concluderen in een nieuw onderzoek dat de Nederlandse overheid onvoldoende grip heeft op een kleine maar kwetsbare groep asielzoekers met ernstige psychische problematiek die een veiligheidsrisico vormen voor zichzelf of anderen. Hierdoor vallen mensen tussen wal en schip: zorg loopt vast, dossiers raken versnipperd en sommige cliënten verdwijnen helemaal uit beeld. Dit vergroot de kans op gevaarlijke incidenten; het onderzoek kwam er mede naar aanleiding van een dodelijk steekincident in een asielzoekerscentrum in Hardenberg waarbij de dader al bij meerdere instanties bekend was.
De inspecties wijzen op meerdere oorzaken. Het huidige systeem is versnipperd: asiel, zorg en justitie werken langs elkaar heen, informatie-uitwisseling is beperkt door toegangssysteem- en privacyregels, en er ontbreekt een landelijke, eenduidige aanpak. Regionale verschillen leiden tot uiteenlopende routes van zorg en missen kansen om risico’s tijdig te signaleren. De verblijfsstatus compliceert de toegang tot behandeling: mensen die Nederland moet verlaten krijgen alleen strikt noodzakelijke acute zorg, terwijl langdurige resocialisatie of forensische maatregelen (zoals TBS) vaak niet mogelijk zijn zonder verblijfsrecht.
De opvangsituatie verergert het probleem: ongeveer twee derde van de opvangplaatsen zijn noodlocaties — overbevolkt, rumoerig en tijdelijk — wat leidt tot overprikkeling, gebrek aan privacy en frequente verhuizingen. Er zijn te weinig gespecialiseerde behandelplaatsen; instellingen als Veldzicht worden juist afgebouwd, terwijl de reguliere ggz nog onvoldoende gespecialiseerd is voor deze doelgroep en er geen structurele financiering voorhanden is.
De inspecties roepen het kabinet op om in te grijpen en één samenhangende aanpak te formuleren: meer gespecialiseerde behandelcapaciteit, betere samenwerking tussen instanties, heldere regels voor informatie-uitwisseling en expliciete opname van deze doelgroep in beleid rond verward gedrag. Zonder zulke maatregelen blijft er een openstaand veiligheids- en zorgprobleem binnen het asielsysteem.