IND gebruikte stiekem AI bij asielzaken, en asieladvocaten laten daarmee afwijzingen vernietigen

In dit artikel:

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gebruikt volgens interne documenten van NRC twee AI-systemen bij asielprocedures: Robin en ChatIND. Robin beantwoordt vragen van medewerkers, terwijl ChatIND documenten samenvat, teksten vertaalt en verslagen van asielgehoren analyseert. De systemen zijn bedoeld om de grote achterstanden bij de IND te verkleinen, maar kunnen ook invloed hebben op de beoordeling van wat een asielzoeker heeft verklaard en of diens verhaal geloofwaardig is.

Het belangrijkste probleem is volgens het artikel dat de IND de systemen niet heeft opgenomen in het Nederlandse of Europese algoritmeregister. Dat is in strijd met het eigen beleid van de dienst, waarin staat dat alle algoritmische systemen openbaar moeten worden gemaakt. Sinds mei 2025 hebben advocaten dit mogelijke gebrek aan transparantie in ten minste veertien beroepszaken aangevoerd, meldt het FD. Rechters vernietigden al besluiten omdat de IND niet duidelijk kon maken of en hoe AI bij de besluitvorming was betrokken.

Door de ontbrekende registratie kunnen nieuwe beroepsgronden ontstaan in dossiers waarin Robin of ChatIND mogelijk is gebruikt. De IND moet dan opnieuw uitleggen hoe een besluit tot stand kwam, wat procedures kan verlengen en extra kosten kan veroorzaken voor rechtsbijstand, rechtbanken, de dienst en de opvang. De kwestie komt bovenop bestaande kritiek op achterstanden, fouten en overschrijding van wettelijke termijnen bij de IND.

Het artikel roept asielminister Van den Brink op snel openbaar te maken in hoeveel dossiers de systemen zijn gebruikt en waarvoor. Ook zouden alle AI-toepassingen direct moeten worden geregistreerd en zou in elk besluit moeten staan of AI een rol speelde. Daarnaast wordt gepleit voor aanpassing van het asielrecht, zodat een procedurele fout van de IND niet automatisch leidt tot een nieuwe inhoudelijke kans wanneer een afwijzing verder correct is.