Hoe het christelijke kruis opduikt bij grimmig asielprotest

In dit artikel:

Op 20 september 2025 escaleerde een antimigratiebetoging in Den Haag volledig: relschoppers zetten een politieauto in brand, vielen agenten en journalisten aan en veroorzaakten een veldslag in de binnenstad. De organisator trad naar buiten onder de naam Els Rechts (echte naam Els Noort) en zegt „gechoqueerd” te zijn; zij stelt dat haar intentie een vreedzaam protest tegen het asielbeleid was. Opvallend was het gebruik van religieuze symboliek tijdens de demonstratie: een groot houten kruis met de tekst „God is goed, Geert wordt groot” en prinsenvlaggen — tekens die in combinatie met nationale en extreemrechtse boodschappen extra geladen betekenis kregen.

Het Amsterdamse onderzoeksplatform Justice for Prosperity (JfP), geleid door Jelle Postma — voormalig AIVD- en NCTV-medewerker — luidt in een recent rapport de alarmbel over een sterke verwevenheid van christelijke symboliek met extreemrechtse bewegingen in Nederland. JfP omschrijft dit fenomeen als „christelijk nationalisme”: een ideologie die religieuze identiteit koppelt aan etnisch en cultureel nationalisme en in zijn radicaalste vorm streeft naar een witte, christelijke etnostaat. Die mengvorm blijkt steeds vaker zichtbaar bij straatprotesten en online.

Een concreet zorgpunt zijn de zogeheten Defendgroepen: van twee vorig jaar naar ongeveer 35 inmiddels, volgens JfP. Deze groepen profileren zichzelf als verdedigers van de Nederlandse cultuur en bemoeien zich routinematig met protesten tegen opvanglocaties. JfP constateert dat leden intimidatie, verheerlijken van geweld en het gebruik van verboden gezichtsbedekking niet schuwen. Online-kanalen van deze groepen bevatten regelmatig antisemitische en Hitler-verheerlijkende boodschappen. Bovendien integreren sommige Defendleden expliciet christelijke beelden — kruizen, Bijbels, kruisvaarderssymboliek — bij hun acties, waardoor een religieus kleurgegeven tegen migratie en multiculturaliteit wordt verstevigd.

De onderzoekers constateren ook institutionele kruisbestuivingen: enkele jongeren uit deze netwerken sluiten zich aan bij de Ordo Supremus Militaris Templi Hierosolymitani (OSMTH), een modern-tempeliersorde in Den Bosch, en nemen deel aan ceremonies. Dat geeft de bewegingen een gerespecteerde, kerkelijke schijn van legitimiteit. Liefdadigheidsacties van sommige groepen — bijvoorbeeld voedsel uitdelen of ouderen helpen — worden door JfP deels als imago-instrument gebruikt; sommige beelden blijken zelfs met AI te zijn geconstrueerd.

JfP plaatst de Nederlandse ontwikkelingen in een breder internationaal kader: in de VS zien zij een toenemende kruisbestuiving van MAGA-bewegingen met christelijk-nationalistische beeldtaal; in Rusland wordt de oorlog tegen Oekraïne door religieuze leiders als verdediging van „traditionele christelijke waarden” voorgesteld. Financiële banden met buitenlandse spelers, zoals Russische oligarchen die conservatieve gezinsnetwerken steunen, roepen extra zorgen op over externe invloed op binnenlands activisme.

Er zijn ook concrete veiligheidszorgen: JfP legt in het rapport verbanden tussen christelijk-nationalistische denkbeelden en mogelijk gewelddadig extremisme. Als casus wordt de veroordeling van Thomas D. genoemd (februari 2026) voor wapenbezit en het runnen van een illegale wapenwerkplaats; volgens de onderzoekers speelden zijn ideologische opvattingen mee bij de beoordeling van de gevaarlijkheid.

Tegelijkertijd benadrukt JfP nuance: de meeste religieuze uitingen zijn niet extremistisch en politieke partijen of kerken mogen hun overtuigingen uitdragen, mits dat open en democratisch gebeurt. De waarschuwing is vooral gericht op het systematisch inzetten van religieuze symbolen om nationalistische en antirechtenboodschappen te normaliseren en mensenrechten (onder meer rond abortus en LHBTI-rechten) onder druk te zetten. JfP pleit er impliciet voor dat kerkelijke leiders en maatschappelijke instellingen afstand nemen van bewegingen die religie misbruiken om polarisatie en mogelijke radicalisering te voeden.