Ambtenaren waarschuwen: asielketen kan vastlopen door 150.000 Oekraïners

In dit artikel:

Ambtenaren van het ministerie van Asiel en Migratie waarschuwen voor een zware overbelasting van de migratieketen als de tijdelijke bescherming van ongeveer 150.000 Oekraïners op 4 maart 2028 eindigt. Zonder speciale overgangsregeling zouden veel Oekraïners mogelijk alsnog de reguliere asielprocedure ingaan. Dat zou vooral de IND, het COA en de rechtspraak onder grote druk zetten.

Het kabinet werkt daarom aan een tijdelijk transitiedocument dat drie jaar geldig moet zijn. Daarmee kunnen Oekraïners onder voorwaarden overstappen naar een reguliere verblijfsvergunning, bijvoorbeeld voor werk. Volgens het ministerie is snelle invoering noodzakelijk: de IND werkt nu al structureel boven zijn capaciteit en zou grote aantallen ingewikkelde aanvragen waarschijnlijk niet kunnen verwerken. Door vertraging bestaat bovendien het risico dat niet iedereen het document op tijd krijgt.

De kosten van de overgangsregeling zijn nog niet vastgesteld. Justitie en Veiligheid onderzoekt die samen met andere ministeries en het ministerie van Financiën. De financiering wordt pas bij een volgend regulier begrotingsmoment geregeld, terwijl de ambtenaren adviseren direct met de uitvoering te beginnen. De financiële druk op de keten is al groot: voor 2025 was ruim 4,06 miljard euro voor het COA en 866 miljoen euro voor de IND begroot. Het ministerie gaf in totaal 7,6 miljard euro uit.

Tegelijkertijd heeft het ministerie 79 van de 103 schriftelijke vragen van de Tweede Kamer over de aangepaste asielbegroting niet beantwoord. Die vragen worden doorgeschoven naar de begrotingsbehandeling voor 2027. Ook de planning van verschillende wetgevingstrajecten is onzeker.

De conceptbegroting voor 2027 gaat uit van een totale asielinstroom van 50.000 mensen. Dat aantal omvat niet alleen eerste aanvragen, maar ook herhaalde aanvragen, nareizigers en hervestiging; voor eerste aanvragen afzonderlijk ligt de prognose tussen 16.000 en 40.000. Daar komt bij dat de IND nog circa 54.000 oude asieldossiers moet behandelen. De documenten tonen daarmee dat de uitvoeringscapaciteit, financiering en wetgeving allemaal onder druk staan.